2020 Yılında Alışverişçi Davranışlarında Görülen 5 Trend

2020 yılında Türkiye’de alışveriş davranışı Pandemi ile birlikte Mart ayından itibaren geçmiş yıllara göre değişim içerisine girdi. 2020 yılı, alışveriş davranışı açısından oldukça farklı bir yıl oldu.

Ipsos Hane Tüketim Paneli’nden derlenen yıllık veriler, gerçek alışverişçi davranışlarını ve 2020 yılında görülen davranış değişimlerini ve oluşan yeni trendleri ortaya koydu. Buna göre; Alışveriş davranışındaki en belirgin değişim alışverişçinin daha seyrek alışverişe gitmesi. Özellikle Mart ayında pandemi etkisi ile başlayan Nisan ve Mayıs aylarında da etkisini gösteren harcama artışı daha sonrasında normalleşmeye başladı. Haziran ayı normalleşme söylemlerinin etkisi ve evde stok oluşumundan kaynaklı daha normal geçti gibi görünse de eski yılların üzerinde bir harcama söz konusu. Tüm bu etkenlere bağlı olarak hanelerin davranışlarında belli trendler oluştu. 2020 yılında oluşan 5 Alışverişçi Trendi şu şekilde; 

  1. Stoklama: Büyük sepetlerin payı arttı, bir alışverişte sepet içindeki adet artıyor.
  2. Kanal değişimi: Daha az noktaya gidiliyor, online alışveriş hayatımıza girdi. Yakın noktalar tercih ediliyor.
  3. Konfor ürünleri hayatımızda: Evde yaşamı kolaylaştıracak ürünler, hazır yemekler ve pratik ürünler alınmaya başlandı.
  4. Sağlıklı yaşam/ diyet: Pandemi ile başlayan bir trend evde olmak ve hareketsiz kalmak; tüketimin artmasından dolayı sağlıklı ürünler daha fazla tercih ediliyor.
  5. Çocuk eğlendirme: Hayatın merkezine oturan çocukların eğitiminin evde devam etmesi, çocukları eğlendirmek, evde oyalamak ve onlara özel ürünleri yapmak öne çıktı.

Alışverişçinin gezmekten duyduğu endişe, tüm SES gruplarının daha az noktaya gitmesi ve bu davranışın uzun sürmesi, bu durumun oturmuş bir değişim olduğuna işaret ediyor.

Bu trendleri şekillendiren Ipsos Hane Tüketim Paneli’nin 2020 Özet Verileri Şu Şekilde:
2020’de Hanelerdeki Tüketim Ciro Olarak Büyüdü Fakat Son İki Yılın Gerisinde Kaldı. Türkiye Barometresi Yeni Yıl Raporu kapsamında Ipsos Hane Tüketim Paneli’nden yıllık sonuçlara da yer verildi. Buna göre hane içi hızlı tüketim ürünleri harcamaları ciro olarak %16.3 büyüdü ancak harcama büyümesi son 2 yılın altında kaldı.

202122

Pandeminin etkisiyle birlikte haneler bu sene daha seyrek alışverişe gittiler, alışverişe gitme sıklığında %11’lik bir düşüş görüldü. Öte yandan alışveriş başında düşen harcama 2020 yılında  %14.7 artış gösterdi.

202123

Aylık trend olarak bakıldığında; yıl genelinde alışveriş davranışındaki değişim Pandemi döneminde başladı. Özellikle Mart ayında hanelerin daha büyük sepet yapmaya ve daha seyrek alışverişe gitmeye başlaması değişimde etkili oldu.

202124

Trend olarak bakıldığında «açık ürünlerin» toplam harcamadan aldığı pay azalırken marketlerin kendilerine özel olan ürünler ise büyümeye devam ediyor.  

Açık ürünlerin daralmasına Pandemi döneminde pay kaybeden açık pazarların da etkisi yüksek oldu. Özellikle açık süt alımının azalması da dikkat çekti.

«Market Markalı» ürünlerin büyümesi indirim marketlerinin büyümesinin sürüklediği bir büyüme olarak değerlendirildi, bu dönemde diğer yıllara kıyasla «Markalı Ürünler» de pay kazanmayı başardı.

Hane içi harcama dinamiklerine bakıldığında; hanelerin kanal tercihlerinde artan indirim marketleri trendi görülüyordu. Bu sene ise indirim marketleri geçmiş yılların ortalamasının üzerinde büyüdü. Haneler harcamalarının 1/3’ünü indirim marketlerinde yaptılar.

Bu sene alışveriş için yakın yerlere gidilmesi Bağımsız Süpermarketlerin de pay arttırmasını sağladı, açık pazarlar ise pay kaybeden tek alışveriş yeri oldu.

htu

2020’de Online Alışveriş Yükselişe Geçti
Online alışveriş özellikle Nisan – Mayıs aylarında artmaya başladı. Pandemi dönemindeki eve kapanma sürecinde atak yapan online alışveriş, normalleşme döneminde tekrar sabit trendine döndü. Son 3 ayda ise gelişim hızı yılın tüm aylarının üzerinde gerçekleşti.

202127

Online alışverişçi profili Türkiye geneline göre daha yüksek SES grubundan oluşuyor. Online harcamanın %52’sini AB + C1 SES haneler yapıyor. Kadın alışverişçilerin oranı, erkek alışverişçilerin ise harcaması göreceli olarak  daha yüksek. Yaş kırılımına bakıldığında 46 yaş üstü bireylerin harcamadan aldığı pay penetrasyon dağılımına göre daha etkili.

202128

E-Ticaret dünyasında alışverişçilerin en çok tercih ettiği kategoriler süpermarket ürünlerinde cilt bakım ürünleri, şampuan, ev temizlik ürünleri ve renkli kozmetik olurken diğer ürünlerde ise öne çıkan kategori moda – aksesuar, ev dekorasyon, beyaz eşya mutfak ürünleri ve bilgisayar oldu.

202129
 

Ipsos Hane Tüketim Paneli 2020 ve E-Ticaret Paneli verilerini değerlendiren Sidar Gedik: “Hayat eve sığar” mottosu ile evlerde kaldık, sokağa çıkma ve seyahat kısıtlamaları da evde kalma süremizi artırdı. Bunun sonucu olarak da hane içi tüketim büyüdü. Ancak yine de 2020’de hane içi hızlı tüketim ürünleri için harcama büyümesi son 2 yılın altında kaldı. Sepet değeri büyüdü ancak haneler bu sene salgının da etkisi ile daha seyrek alışverişe gittiler. Hijyen kaygısı ve ekonomik endişeler birleşince açık ürünlerin toplam harcamadan aldıkları pay azaldı, özellikle indirim marketlerinin öncülüğünde market markalı ürünlerin payı arttı. Salgında kazanan olmaz diye düşünüyorum. Ancak e-alışverişin 2020 yılında önemli bir mesafe aldığını da söylemek gerek. Mart başı için e-alışverişte harcama endeksini 100 kabul edersek Ekim ayında 164 seviyesine geldiğimizi görüyoruz. Tüm sosyoekonomik statü grupları e-alışveriş yaptı. Kadınlar biraz daha fazla e-alışveriş yaptılar” dedi.


Ipsos Hane Tüketim Paneli Hakkında :

Ipsos Hane Tüketim Paneli 35 ile yayılmış yaklaşık 14,000 haneden oluşmaktadır ve Türkiye’yi sosyo-ekonomik statü, hane büyüklüğü ve bölgeler açısından temsil edecek şekilde seçilmiştir. Sürekli bir örneklemden haftalık satın alım verisi toplanmaktadır. Toplanan veriler ~22 milyon haneye projekte edilmektedir. Haneler HTÜ satın alma bilgilerini her gün “günlük” üzerine kaydeder, bu günlük haftalık olarak toplanır ve gerekli kontrollerden sonra işleme alınır. Günlüklerde aşağıdaki bilgiler toplanır:

•    Satın alınan ürün grubu
•    Marka (boyut ve çeşit detayında)
•    Satın alınan miktar
•    Alışveriş sıklığı
•    Satın alınan yer
•    Fiyat
 

Ipsos E-Ticaret Paneli Hakkında :

Online alışverişçilerin sanal alemde yaptığı alışverişi mercek altına alan ve değişen dinamikleri analiz eden E-Ticaret Paneli; “Sanal alışverişçi” Kim? Nerede? Nasıl? Neden? Alışveriş yapıyor soruları için Türkiye’deki tek kaynak olarak konumlandırılıyor.