De exitpolls vergeleken met de verkiezingsuitslag: hoe hebben we het gedaan?

Op 20 maart 2019 vonden er verkiezingen plaats voor de samenstelling van de provinciale staten in Nederland. Tegelijkertijd waren dit indirecte verkiezingen voor de Eerste Kamer, die wordt gekozen door de leden van de provinciale staten. Ipsos voerde, in opdracht van de NOS, exitpolls uit in 3 provincies (Zuid-Holland, Noord-Brabant en Gelderland) en een landelijke exitpoll om de Provinciale Statenverkiezingen te vertalen in termen van zetels in de Eerste Kamer. De resultaten van deze exitpolls zijn door de NOS in de televisie-uitzending op de verkiezingsavond gepresenteerd. 

De exitpolls vergeleken met de verkiezingsuitslag: hoe hebben we het gedaan?

[Update 4 april 2019] 

We hebben inmiddels nader onderzoek uitgevoerd naar onze exitpolls bij de Provinciale Statenverkiezingen 2019. Daartoe hebben we de daadwerkelijke uitslagen op de individuele stembureaus waar wij onze metingen hebben uitgevoerd vergeleken met wat onze metingen bij die stembureaus lieten zien. Die vergelijking toont aan dat (1) het percentage kiezers dat niet wilde meewerken aan onze exitpolls inderdaad iets hoger lag dan bij voorgaande verkiezingen en (2) dat met name kiezers die op Forum voor Democratie hebben gestemd in grotere mate dan kiezers van andere partijen hebben geweigerd om mee te werken aan de exitpolls. 

 

 

De provinciale exitpolls

Als we de resultaten van de exitpolls in de 3 provincies vergelijken met de daadwerkelijke verkiezingsuitslagen blijken de exitpolls accuraat. Vooraf hebben we gecommuniceerd dat de gemiddelde foutmarge 1 zetel betreft, maar dat afwijkingen van 2 zetels ook zouden kunnen voorkomen. In de praktijk bleek dat alle voorspellingen binnen de foutmarge van 1 zetel zijn gebleven. (NB: dit betreft de verkiezingsuitslagen zoals bekend gemaakt op 21 maart 2019 na het tellen van ongeveer 98% van de stemmen.) 

 

De exitpoll voor de Eerste Kamer

De exitpoll voor de Eerste Kamer vergeleken met de voorlopige uitslag van de Provinciale Statenverkiezing vertaald in termen van zetels in de Eerste Kamer, laat zien dat alleen de resultaten voor Forum voor Democratie buiten de marge vallen. Bij Forum voor Democratie zien we een afwijking van 3 zetels: de exitpoll gaf een waarschijnlijk zetelaantal van 10 aan, terwijl de voorlopige uitslag nu 13 zetels lijkt uit te wijzen (NB: dit betreft een projectie van het ANP op basis van de verkiezingsuitslagen zoals bekend gemaakt op 21 maart 2019 na het tellen van ongeveer 98% van de stemmen). Deze afwijking is buiten de foutmarge van 2 zetels. Op dit moment onderzoeken we hoe deze afwijking tot stand is gekomen. Daarvoor hebben we de officiële verkiezingsuitslag en de tellingen van de individuele stembureaus nodig. Wel kunnen we, op dit moment, twee mogelijke verklaringen aanwijzen. 

 

  1.  Weigeringen van bepaalde kiezersgroepen om mee te werken aan het onderzoek
    We weten uit ervaring dat bepaalde kiezersgroepen minder geneigd zijn om mee te werken aan (verkiezings)onderzoek. Het lijkt erop dat we bij de exitpoll van 20 maart 2019 te maken hadden met een hoger aandeel van weigeraars bij Forum voor Democratie.
  2. Het ontbreken van historische gegevens van deze partij 
    Voor Forum voor Democratie hebben we niet, zoals bij andere partijen, historische gegevens over het stemgedrag van deze partij bij Provinciale Statenverkiezingen. Het lijkt erop dat dat invloed heeft gehad op de projectie die onze exitpoll liet zien voor Forum voor Democratie. 

Daarnaast moeten we ons realiseren dat de uiteindelijke zetelverdeling in de Eerste Kamer afhangt van het stemgedrag van de leden van de provinciale staten. Er zijn (provinciale) partijen waarvan op dit moment nog niet duidelijk is hoe hun statenleden zullen gaan stemmen voor de Eerste Kamer. Dit kan gevolgen hebben voor de toewijzing van (rest)zetels. 

 

Tot slot: het houden van exitpolls blijft onderzoek dat gebruik maakt van steekproeven. Dat houdt automatisch in dat er bepaalde foutmarges optreden. Statistiek heeft geen politieke voorkeur. Het kan zijn dat een partij buiten de marge valt, dat is inherent aan dit soort onderzoek. 

 

exitpoll Zuid-Holland
 

 

 

 

 

Exitpoll Noord-Brabant

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Exitpoll Gelderland

 

 

 

 

 

 

Exit poll Eerste Kamer