De exitpolls bij de Europese Parlementsverkiezingen 2019

Het is verkiezingsdag, klokslag 21.00 uur. De stembussen sluiten. Nieuwsgierigheid alom: wat wordt de verkiezingsuitslag? Het is nog even wachten op de uitslag. Gelukkig is daar om 21.00 uur: de uitslag van de exitpoll.

Europese vlagIn 1967 werd de eerste exitpoll gehouden. Inmiddels is de exitpoll een vast onderdeel van de verkiezingsuitzending van de NOS. Ipsos voert bij vrijwel alle verkiezingen een exitpoll voor de NOS uit. 

Bij deze verkiezingen voor het Europees Parlement voeren wij in opdracht van de NOS een landelijke exitpoll uit die een indicatie van de opkomst en de uitslag in termen van zetels in het Europees Parlement geeft.

De exitpoll wordt in 35 verschillende stembureaus verspreid over heel Nederland uitgevoerd. Voor deze stembureaus zijn tezamen ruim 56.000 kiesgerechtigden uitgenodigd om hun stem uit te komen brengen voor de Europese Parlementsverkiezingen. Deze stembureaus waar wij de exitpolls uitvoeren, vormen samen een goede dwarsdoorsnede van alle stembureaus in Nederland. Daarbij is onder andere gelet op de diversiteit van de kiesgerechtigden en de verdeling van de stembureaus over het land.

Het resultaat van de exitpoll is een indicatie van de opkomst en de verkiezingsuitslag, zowel uitgedrukt in percentages als in zetelaantallen (in het Europees Parlement). Daarbij moet rekening worden gehouden met bijbehorende onderzoeksmarges. Een afwijking van een zetel per partij kan voorkomen. 

 

Klik hieronder op het onderwerp waar je meer over wilt weten of scrol verder om alles te lezen. 

Europese verkiezingen

 


Hoe gaat een exitpoll in zijn werk?

Een exitpoll is een schaduwverkiezing. Onze medewerkers vragen kiezers die het stemlokaal verlaten of zij nogmaals willen ‘stemmen’. De kiezer krijgt een stembiljet met daarop dezelfde keuzes als op het officiële stembiljet. De kiezers kunnen hun stembiljet vervolgens anoniem deponeren in de ‘stembus’ van onze medewerker. De bereidwilligheid van kiezers om mee te doen is doorgaans hoog, namelijk tussen de 80 en 85 procent.


Terug naar boven


De selectie van de stembureaus

Een belangrijk verschil met regulier verkiezingsonderzoek is de steekproefopzet: we trekken bij een exitpoll niet een steekproef van kiezers maar van stembureaus. We nemen de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 als voorbeeld. Er waren in Nederland toen 12,9 miljoen stemgerechtigden die hun stem konden uitbrengen in ongeveer 9.300 stembureaus. We hebben hieruit 43 stembureaus geselecteerd. Voor deze stembureaus waren in totaal ruim 67.000 kiesgerechtigden uitgenodigd, waarvan zo'n 82 procent is komen stemmen. We hebben deze exitpoll dus gebaseerd op ongeveer 55.000 kiezers. Een indrukwekkend aantal. Toch zegt het niet zo veel. We moeten namelijk niet vergeten dat het in feite een steekproef was van slechts 43 van de 9.300 stembureaus. We verzamelen weliswaar informatie over 55.000 kiesgerechtigden, maar de voorselectie kan een enorme impact hebben.


Terug naar boven
 

Zo’n kleine steekproef is toch nooit genoeg?

Een statistisch analysemodel biedt daarom uitkomst. Door gebruik te maken van de stemhistorie van de stemlokalen, kunnen we ondanks de beperkte steekproef toch tot een zeer nauwkeurige indicatie van de verkiezingsuitslag komen. De kern van ons analysemodel zit in de vergelijking met de vorige verkiezingen. Van elk stembureau weten we wat mensen bij eerdere verkiezingen gestemd hebben. Door het resultaat van de exitpoll te vergelijken met de uitslag van toen, kunnen we bepalen wat de trend is.

 

Terug naar boven


Iets anders dan een slotpeiling

Een exitpoll is gebaseerd op feitelijk stemgedrag. Dat is een essentieel verschil met het verkiezingsonderzoek dat voorafgaand aan de verkiezingsdag wordt gehouden, de zogenaamde slotpeilingen. Slotpeilingen zijn immers gebaseerd op de stemintentie van mensen en die komt lang niet altijd overeen met het daadwerkelijke gedrag. Zeggen en doen zijn twee werelden van verschil.
 

Terug naar boven


Recente exitpolls van Ipsos

Er bestaat geen nauwkeuriger verkiezingsonderzoek dan een exitpoll. De meest recente exitpoll die Ipsos heeft uitgevoerd, was die van de Provinciale Statenverkiezingen in 2019. Als we de resultaten van deze exitpolls vergelijken met de daadwerkelijke verkiezingsuitslag, blijkt de exitpoll accuraat te zijn geweest. Kijk hier voor een gedetailleerde vergelijking. 

Ook bij de laatste Europese Parlementsverkiezingen, in 2014, hebben we een exitpoll uitgevoerd. Ook toen heeft onze exitpoll geresulteerd in een goede indicatie van de verkiezingsuitslag. 

Tabel


Terug naar boven

 

Ten slotte…

Net als heel Nederland kijken wij uit naar de uiteindelijke uitslagen. Niet alleen uit nieuwsgierigheid naar de daadwerkelijke zetelverdeling, maar vooral om te bepalen of de exitpoll zijn werk net zo goed heeft gedaan als altijd. Ook al is de exitpoll om meerdere redenen een uiterst betrouwbaar instrument, het blijft steekproefonderzoek.


Contact

Neem voor meer informatie over het verkiezingsonderzoek van Ipsos contact op met Marianne Bank (marianne.bank@ipsos.com) of Sjoerd van Heck (sjoerd.vanheck@ipsos.com).

Terug naar boven