Politieke barometer week 51

VVD en CDA verliezen zetels na presentatie coalitieakkoord

The author(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs
Get in touch

Klik hier voor de peiling in detail.

In de laatste Politieke Barometer van 2021 zien we een aantal opvallende bewegingen, vooral ter rechterzijde van het politieke spectrum. In onze peiling, uitgevoerd kort na de publicatie van het coalitieakkoord, verliest zowel de VVD als het CDA terrein ten opzichte van vier weken geleden. JA21 en Forum voor Democratie profiteren.

Een populaire lezing van het coalitieakkoord is dat D66 tijdens de onderhandelingen veel heeft kunnen binnenhalen. Een deel van het centrumrechtse electoraat lijkt die interpretatie te delen, en schuift op van VVD en CDA richting JA21 en FVD.

De VVD kent sinds september een negatieve trend in onze peilingen. Toen stonden de liberalen van demissionair premier Rutte nog op 39 zetels. Dat aantal kalfde langzaam maar zeker af tot 34 zetels in november. Nu verliest de VVD nog eens 3 zetels, en komt de partij uit op 31. Daarmee staat de VVD voor het eerst sinds de verkiezingen in maart op verlies ten opzichte van het huidige zetelaantal in de Tweede Kamer (34).

Het CDA verliest ook 2 zetels, maar de virtuele steun voor de Christendemocraten schommelt al sinds de afsplitsing van Pieter Omtzigt tussen de 8 en 10 zetels – een historisch laag niveau.

Het zijn vooral de partijen JA21 en Forum voor Democratie die weten te profiteren van de kiezersbewegingen op rechts. JA21 stijgt door naar 8 zetels, een plus van 3 ten opzichte van november. Forum voor Democratie noteert een stijging van 2 zetels en komt uit op 6.

Dan zijn er nog twee andere verschuivingen. De PvdA wint 2 zetels. GroenLinks blijft stabiel, dus het is nog te vroeg om te concluderen of de steeds inniger wordende samenwerking tussen deze twee linkse oppositiepartijen resoneert bij de linkse kiezer.

Opvallend is verder dat de PVV deze maand 2 zetels verliest, en dus niet lijkt te kunnen profiteren van de kiezersbewegingen als gevolg van het verlies van VVD en CDA.

Het zeteloverzicht: de VVD sluit 2021 af met 31 virtuele zetels, op afstand gevolgd door D66 (21). De PVV komt uit op 18 zetels. Dan een grote groep met kleine partijen, aangevoerd door de PvdA (10) en de Partij voor de Dieren (9). CDA, SP, GroenLinks en JA21 staan allen op 8 zetels. Forum voor Democratie en BBB halen 6 zetels, en zowel de ChristenUnie als Volt komt uit op 5. De SGP en Denk peilen 3 zetels, en Bij1 blijft op 1.

Na de langstdurende formatie ooit is het enthousiasme voor de doorstart van de coalitie tussen VVD, D66, CDA en de ChristenUnie vrij beperkt. Ongeveer een kwart van het electoraat (24%) reageert positief op het nieuws deze partijen een akkoord hebben bereikt over de vorming van het kabinet Rutte IV. Bijna vier op de tien kiezers (40%) reageren negatief, terwijl een derde (32%) nog even wacht met een oordeel.

Het is wel goed te beseffen dat de scepsis over Rutte III bij aantreden vergelijkbaar was. Toen, in 2017, was eveneens 24% positief over het vooruitzicht van een kabinet met VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie. Het aandeel Nederlanders dat (zeer) negatief was, was iets kleiner dan nu met 33%.

Onze cijfers worden ook gepubliceerd door EenVandaag in De Peiling. Meer resultaten uit ons aanvullend onderzoek zijn terug te lezen op www.depeiling.nl

Je kunt ons ook op Twitter volgen via www.twitter.com/Politieke_B.

The author(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs

Society