Pomoc dla uchodźców wczoraj i dziś. Wnioski z badań Ośrodka Badań nad Migracjami i Ipsos.
W maju ubiegłego roku studenci Uniwersytetu Warszawskiego i jednocześnie pracownicy Ipsosa – Paweł Downarowicz i Anna Wydra – przeprowadzili badanie nt. zaangażowania Polaków w pomoc Ukraińcom. Badanie zostało zrealizowane w ramach akcji „Do Your Research”, dzięki której pracownicy naszej firmy mają szansę wykorzystać narzędzia Ipsosa do zbadania ważnych kwestii społecznych. Wyniki badania zostały następnie opublikowane na stronie projektu COPOCS, którego zespół współtworzył koncepcję badania.
Kilka miesięcy później, w grudniu 2022 roku, autorzy pod kierownictwem profesor Aleksandry Grzymały-Kazłowskiej z Wydziału Socjologii i Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego postanowili w dużej mierze powtórzyć pytania zadawane w maju i sprawdzić, jak zmieniła się indywidualna pomoc Polaków dla uchodźców. Badanie przeprowadzono tą samą metodą CAPI na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie Polaków w wieku 15 i więcej lat. Wnioski z najnowszego badania są optymistyczne, jednak ujawniają potrzebę zmiany myślenia o kierowanej pomocy dla uchodźców.
W miarę trwania wojny za naszą wschodnią granicą, podnosiło się coraz więcej głosów, że pomoc humanitarna Polaków dla uchodźców wyraźnie słabnie. Wyniki badania nie potwierdzają tych przekonań. Wprawdzie ogólny odsetek Polaków pomagających uchodźcom z Ukrainy spadł z 56% w maju do 47% w grudniu, to jednak odpowiadał za to przede wszystkim spadek pomagających wyłącznie finansowo. Odsetek aktywnie pomagających (m.in. udostępniających mieszkanie, pomagających w nauce języka polskiego itd.) nie uległ zmianie. Co więcej, zwiększyła się liczba różnych akcji, w których biorą udział pomagający. W I fali badania przeciętny pomagający deklarował udział w nieco ponad dwóch akcjach pomocowych, podczas gdy w II fali ta średnia wyniosła już 3,5 akcji.
Zarówno w maju, jak i w grudniu najpopularniejszą formą pomocy było wsparcie finansowe (odpowiednio 42% i 39%). Na przestrzeni miesięcy wyraźnie częstsze stały się także inne formy pomocy. Spędzanie czasu razem z uchodźcami deklaruje ponad dwukrotnie więcej respondentów (8% w maju i 18% w grudniu). Podobnie w I fali badania 8% Polaków deklarowało pomoc uchodźcom ze znalezieniem pracy lub zapisaniem do szkoły, a w II fali było to już 17%. Pozytywnie na udział w akcjach pomocowych i deklaracje wspierania uchodźców w przyszłości wpływa lepsza ocena własnej sytuacji materialnej, a także wyższy poziom wykształcenia.
Z kolei odsetek Polaków popierających ideę społecznego sponsoringu uchodźców (eng. refugee sponsorship), czyli współpracy rządu, rynku, organizacji pozarządowych i obywateli we wspieraniu uchodźców, nie różnił się znacznie pomiędzy falami badania i wyniósł 72% w maju oraz 70% w grudniu. Osoby niezaangażowane w pomoc uchodźcom najrzadziej deklarują swoje poparcie dla tej idei (63%). Natomiast największe poparcie nie ujawnia się wcale w grupie najbardziej zaangażowanych, tylko tych, którzy ograniczają swoją aktywność do pomocy finansowej (87%).
To, że pomagający biorący udział w największej liczbie akcji są bardziej sceptyczni wobec wspomagania uchodźców niż ci mniej aktywni, autorzy badania tłumaczą tym, że zaangażowani pomagający spotykają się z problemami i barierami, których inni nie są świadomi. Jednocześnie to ta grupa najbardziej zdaje sobie sprawę z wciąż dużej skali wyzwań stojących przed polskim społeczeństwem w kwestii wsparcia dla uchodźców z Ukrainy.
Źródło danych: IPSOS. Realizacja I fali badania: od 12 do 16 maja 2022 r. Realizacja II fali badania: od 1 do 7 grudnia 2022 r. Metoda CAPI. Reprezentatywna próba mieszkańców Polski w wieku 15 i więcej lat (I fala N=1020, II fala N=1010).
Artykuł na stronie Ośrodka Badań nad Migracjami: Grzymała-Kazłowska A., Downarowicz P., Wydra A. Private assistance for Ukrainian refugees and attitudes towards refugee sponsorship in Poland, CMR Spotlight 3(49).
https://www.migracje.uw.edu.pl/publikacje/private-assistance-for-ukrainian-refugees-and-attitudes-towards-refugee-sponsorship-in-poland-2/
