Baudet, Wilders en de strijd op rechts

Leidt de opkomst van het Forum voor Democratie tot een strijd om de rechts-populistische kiezer? Ipsos vergeleek de kiezersprofielen van de PVV en FvD.

Baudet, Wilders en de strijd op rechts

Schrijver(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs
Get in touch

streetHet Forum voor Democratie (FvD) staat op winst. Van twee zetels nu in de Tweede Kamer, naar negen in onze laatste peiling. Veel van die nieuwe aanhangers van de partij van Thierry Baudet zijn overgestapt van de PVV. Betekent dit dat de strijd om de rechts-populistische kiezer is losgebarsten? En hoe verschillen PVV’ers van FvD-aanhangers?

Concurrent van de PVV
Ongeveer een kwart van de huidige FvD-aanhangers stemde in 2017 nog op de PVV. En een derde van de kiezers die op dit moment een voorkeur voor FvD hebben, zegt in 2017 ook al op die partij te hebben gestemd. Verder stemde 16% in 2017 nog op de VVD of het CDA.

Concurrent van de PVV

Het Forum voor Democratie trekt dus vooral kiezers die in 2017 nog op andere rechtse partijen stemden. En lijkt een belangrijke concurrent voor Geert Wilders. En inderdaad, als we de kiezers die in 2017 nog op de PVV stemden als basis nemen, geeft 13% aan nu van plan te zijn om over te stappen naar FvD.

Het partijkartel
Er zijn dan ook veel overeenkomsten tussen de PVV en FvD. Beide partijen worden vaak betiteld als populistisch, zijn uiterst kritisch over immigratie en schoppen tegen wat Wilders de ‘grachtengordelelite’ noemt en wat bij Baudet ‘het partijkartel’ is. 
Eerder onderzoek van Ipsos liet al zien dat kiezers zowel de PVV als FvD als ‘rechts’ inschatten, en dat aanhangers van beide partijen standpunten innemen op het gebied van klimaatverandering die afwijken van die van de gemiddelde Nederlander. Daarnaast zijn veel PVV’ers en veel aanhangers van FvD voorstander van een ‘Nexit’, een uittreden van Nederland uit de Europese Unie naar het voorbeeld van Groot-Brittannië.

Vaker man dan vrouw, en middelbaar opgeleid
Veel overlap dus, zo op het eerste gezicht. Toch verschillen de kiezers van PVV en FvD wel van elkaar, met name in opleidingsniveau. De FvD-aanhang is gemiddeld genomen hoger opgeleid dan de PVV-aanhang.


Vaker man dan vrouw, en middelbaar opgeleid

Vergeleken met de Nederlandse stemgerechtigde bevolking valt op dat PVV-aanhangers vaker dan de gemiddelde Nederlander laagopgeleid zijn. Onder FvD-aanhangers zien we juist een kleine ondervertegenwoordiging van laagopgeleiden. Middelbaaropgeleiden zijn dan weer oververtegenwoordigd onder FvD-sympathisanten. Bijna de helft (47%) is middelbaar opgeleid, tegenover 41% van de Nederlandse bevolking.

Strijd op rechts?
Neemt Baudet de PVV dan de wind uit de zeilen? De achterbannen van beide partijen verschillen dan wel, maar de verschillen tussen PVV- en FvD-aanhangers zijn kleiner dan de verschillen met aanhangers van andere partijen. Aanhangers van die andere partij op rechts, de VVD, zijn bijvoorbeeld veel vaker hoogopgeleid dan PVV- of FvD-aanhangers. En dus vissen Baudet en Wilders tot op zekere hoogte wel degelijk uit dezelfde electorale vijver. Het lijkt dan ook een kwestie van tijd voordat de strijd om de rechts-populistische kiezer echt ontbrandt.

Neem voor meer informatie over dit onderzoek contact op met Sjoerd van Heck (sjoerd.vanheck@ipsos.com)

Eerdere artikelen in deze serie

Onderzoekverantwoording
Deze gegevens zijn gebaseerd op 11 verschillende metingen van de Politieke Barometer tussen december 2017 en september 2018 onder representatieve steekproeven van stemgerechtigde Nederlanders. Voor iedere meting zijn ongeveer 1.000 Nederlanders geselecteerd. Het totale aantal observaties is 12.228. 
Afwijkingen tussen de samenstelling van de steekproeven en de samenstelling van de Nederlandse stemgerechtigde bevolking op de kenmerken leeftijd, geslacht, opleiding, regio, werkzaamheid en stemgedrag bij de laatste landelijke verkiezingen (de Tweede Kamerverkiezingen 2017) zijn door middel van een weging gecorrigeerd.
De veldwerkperiodes waren: meting 1: 1-4 dec. 2017, meting 2: 22-25 dec. 2017, meting 3: 26-29 jan. 2018, meting 4: 23-26 feb. 2018, meting 5: 16-19 maart 2018, meting 6: 20-23 april 2018, meting 7: 25-28 mei 2018, meting 8: 22-25 juni 2018, meting 9: 27-30 juli 2018, meting 10: 31 aug. – 2 sep. 2018, meting 11: 21-24 sep. 2018.
‘Aanhangers’ van partijen zijn gedefinieerd als respondenten die in onze huidige peiling aangeven van plan te zijn op een bepaalde partij te stemmen.

Schrijver(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs