Politiek met Sjoerd - Verdeeldheid over vaccinatiebewijs

In deze post: Nederlanders – en andere Europeanen – zijn verdeeld over de invoering van een vaccinatiebewijs. En: de politieke gevolgen van de coronacrisis.

Schrijver(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs, the Netherlands
Get in touch

Politiek met SjoerdAl een jaar gaat Nederland gebukt onder de coronacrisis. De eerste coronabesmetting in Nederland werd vastgesteld op 27 februari 2020. Sindsdien volgen wij de publieke perceptie van de coronacrisis (zie bijvoorbeeld hier, hier en hier). 

In deze post staan we stil bij de politieke gevolgen van de coronacrisis. En we kijken naar de steun in Nederland, en daar buiten, voor de invoering van een vaccinatiebewijs. 

 

Politieke gevolgen van de crisis

Corona bepaalde het afgelopen jaar de toon van het politieke en maatschappelijke debat. Andere thema’s zoals klimaat en de stikstofproblematiek – tot dan toe belangrijk voor kiezers – verdwenen grotendeels uit het zicht. De overheid kondigde verregaande maatregelen af in een poging de pandemie onder controle te krijgen, en werd hiervoor, zeker in de eerste fase van de crisis, beloond. Het vertrouwen in de politiek nam toe (zie hier en hier) en de beoordelingscijfers van de hoofdrolspelers, met name die van premier Rutte, schoten omhoog (zie hier).

Maar de politieke consequenties van de pandemie zijn nooit eenduidig geweest. Scepsis over het coronabeleid –gevoed door alternatieve theorieën over het ontstaan van corona – is er sinds het begin van de crisis geweest.

In de verkiezingscampagne ontbrak het aan echt inhoudelijke debatten over het coronabeleid, vooral omdat de meeste partijen – zowel oppositie als coalitie – op dezelfde inhoudelijke lijn zaten. Weerstand tegen de coronamaatregelen speelde dan ook vooral een rol bij kiezers van Forum voor Democratie (zie hier), de enige partij die zich expliciet buiten de consensus plaatste. 

 

Sluimerende onvrede

Maar de onvrede over het coronabeleid beperkt zich niet alleen tot de aanhangers van Forum voor Democratie. Gedurende de crisis zijn Nederlanders langzaam maar zeker kritischer geworden over het coronabeleid. 

 

Onvrede coronabeleid

 

Drie dingen vallen op in bovenstaande figuur. Ten eerste: de beoordelingen van het kabinet, van Rutte en van het RIVM volgen dezelfde trend. Alle drie worden ze kritischer bekeken. Ten tweede, het RIVM wordt positiever beoordeeld dan de politieke actoren, en premier Rutte wordt (iets) positiever beoordeeld dan de regering in zijn geheel. Ten derde, in de afgelopen maand zien we een sterke afname van de waardering voor zowel Rutte als het kabinet, mogelijk een neveneffect van de vastgelopen formatie en de vertrouwenscrisis in Den Haag. 

 

Vaccinatiepaspoort

Nu meer mensen gevaccineerd worden tegen corona wordt de vraag hoe de samenleving straks weer te heropenen steeds relevanter. 

Punt van discussie: hoeveel extra vrijheid krijgt iemand die reeds gevaccineerd is? Deze vraag kwam in de afgelopen campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen nog eens extra onder de aandacht, zeker toen duidelijk werd dat het kabinet aan een ‘coronapaspoort’ werkt. Zo’n coronapaspoort is controversieel omdat het door tegenstanders vaak wordt gezien als een ‘indirecte vaccinatieplicht’ (bijvoorbeeld door regeringspartij de ChristenUnie). 

Ook veel burgers twijfelen. Onze data suggereren dat er maar beperkte steun is voor het geven van meer vrijheden aan mensen die hun prik al hebben gehad. 

 

verdeeldheid over vaccinatiepaspoort

 

Overigens zijn burgers in andere Europese landen ook niet onverdeeld enthousiast over het instellen van een coronapaspoort – of een andere vorm van een vaccinatiebewijs waarmee bijvoorbeeld toegang tot winkels en restaurants zou kunnen worden beperkt of verruimd. Onderzoek van Ipsos in 28 landen laat zien dat de publieke opinie in landen als België, Frankrijk, Zweden en Duitsland evenzeer verdeeld is als die in Nederland.  

 

Publieke opinie internationaal over vaccinatiebewijs

 

Nu vaccinatie de enige echte uitweg uit de crisis lijkt te worden, is het creëren van draagvlak voor beleid over hoe om te gaan met de persoonlijke keuzes om je wel of niet te laten vaccineren essentieel. Belangengroepen wijzen op het gevaar van tweedeling in de samenleving als vaccinatie burgers meer rechten geeft. Ook stippen zij zorgen over privacy schendingen aan (zie ook hier). Aan de politiek de taak om deze bezwaren te adresseren. Onze data laten zien dat er wat dat betreft nog een lange weg te gaan is. 

 

Meer informatie

Neem voor meer informatie contact op met Sjoerd van Heck ([email protected]). 
Alle blogs van Sjoerd over politiek en publieke opinie zijn op deze pagina verzameld.

 

Onderzoeksverantwoording

  • De gegevens van figuur 1 zijn gebaseerd op 14 verschillende metingen van de Politieke Barometer tussen maart 2020 en april 2021 onder representatieve steekproeven van stemgerechtigde Nederlanders. Voor iedere meting zijn ongeveer 1.000 Nederlanders geselecteerd, voor de meting in maart 2021 zijn ongeveer 2.000 Nederlanders geselecteerd. Afwijkingen tussen de samenstelling van de steekproeven en de samenstelling van de Nederlandse stemgerechtigde bevolking op de kenmerken leeftijd, geslacht, opleiding, regio, werkzaamheid en stemgedrag bij de laatste landelijke verkiezingen zijn door middel van een weging gecorrigeerd.
  • De gegevens van figuur 2 zijn gebaseerd op de Politieke Barometer van april 2021, die is uitgevoerd onder 1.014 stemgerechtigde Nederlanders. Afwijkingen tussen de samenstelling van de steekproef en de samenstelling van de Nederlandse stemgerechtigde bevolking op de kenmerken leeftijd, geslacht, opleiding, regio, werkzaamheid en stemgedrag bij de laatste landelijke verkiezingen (de Tweede Kamerverkiezingen van 2021), zijn door middel van een weging gecorrigeerd. De gegevens zijn verzameld van vrijdag 16 april tot en met maandag 19 april.
  • De gegevens van figuur 3 zijn gebaseerd op onderzoek via het Global Advisor platform van Ipsos in 28 landen waaronder Nederland. In Nederland is een nationaal representatieve steekproef van 500 burgers jonger dan 75 jaar ondervraagd. Meer informatie over deze studie is hier te vinden.  


 

Schrijver(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs, the Netherlands

Meer inzichten over Publieke Sector