Politiek met Sjoerd - Lessen uit de crisis

Waarom Nederland denkt dat social distancing niet werkt en de economische impact van Covid-19

Schrijver(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs, the Netherlands
  • Pauline van der Wel UU, the Netherlands
Get in touch

Sjoerd van HeckDe uitbraak van het coronavirus is uitgegroeid tot een mondiale crisis. Overheden wereldwijd hebben de noodtoestand uitgeroepen. Bedrijven gaan dicht, en grenzen sluiten. De wereld is tot stilstand gekomen. ‘Closed by Covid-19’, schreef The Economist deze week. Pauline van der wel

Data doet ertoe, zeker in deze onzekere tijden. Ipsos deelt inzichten over de coronacrisis, en de impact die het heeft op burgers in Nederland. 


Verdeeldheid over social distancing 

Waar andere landen (overzicht hier) voor een volledige lock-down kiezen, is de Nederlandse regering iets terughoudender. De overheid kiest voor een beleid van ‘maximale controle’ van het virus. Burgers zijn opgeroepen zoveel mogelijk thuis te blijven, alleen te reizen wanneer dat nodig is, en contacten met anderen te vermijden. En als men zich dan in de nabijheid van anderen bevindt, wordt gevraagd om minstens 1,5 meter afstand te houden. 

De afgelopen periode laaide de discussie over deze maatregelen op. Op Twitter verschenen filmpjes van volle parken vol met vrolijk ‘bootcampende’ mensen. Lokale overheden moesten de toegangswegen naar stranden afsluiten vanwege de toeloop. Minister Grapperhaus riep op te stoppen met dit “asociale gedrag”. Boetes op het niet naleven van de richtlijnen zijn inmiddels ingevoerd. 

Onze data laat zien waarom de Nederlandse regering, net als overheden wereldwijd, steeds verregaandere maatregelen treft om het beleid van social distancing af te dwingen: burgers zijn verdeeld over de effectiviteit ervan. 
Figuur1

Dit beperkte geloof in social distancing lijkt een aantal onderliggende redenen te hebben, zo blijkt uit aanvullend kwalitatief onderzoek. Allereerst is de overtuiging dat deze maatregel alleen werkt als iedereen zich eraan houdt. Anders krijgt het virus alsnog genoeg gelegenheid zich te verspreiden. De beelden van overvolle parken en eigen ervaringen in drukke tuincentra en supermarkten bewijzen het tegendeel, waardoor de effectiviteit laag wordt ingeschat. 

Ten tweede heeft men de indruk dat 1,5m afstand houden de kans op besmetting enkel kleiner maakt, maar het risico niet helemaal wegneemt. Besmetting, zo wordt vermoed, kan ook plaatsvinden via het aanraken van winkelkarretjes, boodschappen, post, stangen en knoppen in het ov of het handvat van de tankpomp. 
Ten slotte bestaat er twijfel over de afstand: is 1,5 meter wel genoeg? Gevoelsmatig is dit nog vrij dichtbij en wordt de afstand makkelijk overbrugd door een minder goed geplaatste hoest- of niesbui. Dat andere landen grotere afstanden adviseren versterkt dit gevoel.


Nog weinig zorgen over economische impact

Inmiddels wordt langzaam duidelijk dat wat velen al vreesden, ons ook daadwerkelijk staat te wachten. De economische effecten van het coronavirus zullen hevig zijn. Nog nooit hebben zoveel Amerikanen een werkloosheidsuitkering aangevraagd als afgelopen week: 3,3 miljoen. Nederland ontspringt de dans niet. Economen van het Centraal Planbureau (CPB) gaan inmiddels zelfs in het meest voorzichtige scenario uit van een recessie

Overheden grijpen in om de economie door de crisis te helpen. ‘Quantitative easing’, noemen economen dat. Oftewel: geld in de economie pompen. In de Verenigde Staten is een ongekend groot noodpakket samengesteld. In Nederland heeft minister van Financiën Hoekstra al gezegd ‘diepe zakken’ te hebben. 

Wellicht verklaren dit soort maatregelen dat Nederlanders zich nog relatief beperkt zorgen maken over de economische gevolgen van de coronacrisis. In ieder geval ten opzichte van burgers in andere landen. ‘Slechts’ een derde van de Nederlanders vreest voor de eigen baan of het eigen bedrijf. Wel ligt dat aandeel hoger onder burgers met een laag inkomen (46%). Opvallend is ook dat jongeren (onder de 35 jaar) de economische gevolgen van de coronacrisis somberder inzien dan ouderen: 45% van de jongeren verwacht een negatieve impact versus 29% van de ouderen (boven de 50 jaar). 

Figuu2

Uit ons kwalitatieve onderzoek komt naar voren dat werkend Nederland vooralsnog vooral afwacht wat komen gaat. Veel werknemers in loondienst kregen deze maand gewoon nog uitbetaald. Zij weten nog niet precies wat hen te wachten staat en wat de impact gaat zijn op hun salaris of baan. Ze vrezen vooral negatieve gevolgen als de crisis langer dan een paar maanden gaat duren, maar dat is nu nog moeilijk te overzien en resulteert nog niet in gerapporteerde zorgen. 

 

Meer informatie

Neem voor meer informatie over dit onderzoek contact op met Pauline van der Wel (pauline.vanderwel@ipsos.com) en Sjoerd van Heck (sjoerd.vanheck@ipsos.com). 
Kijk voor meer onderzoek van Ipsos rondom de coronacrisis op deze website

 

 

Onderzoeksverantwoording 

Kwantitatieve deel
Deze gegevens zijn gebaseerd op online onderzoek door Ipsos onder circa 15.000 burgers (18+) tussen 19 en 21 maart 2020 in Australië, Brazilië, Canada, China, Duitsland, Frankrijk, Italië, India, Japan, Mexico, Nederland, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Vietnam. De steekproef betreft ongeveer 1.000 burgers in ieder land. De data is gewogen op sociaal-demografische kenmerken (geslacht, leeftijd, opleidingsniveau, regio, inkomen en werkzaamheid) zodat de steekproef op deze variabelen een representatieve afspiegeling van de bevolking vormt. De steekproeven in China, India, Rusland en Vietnam kennen een oververtegenwoordiging van stedelijke, hoogopgeleide burgers met een bovengemiddeld inkomen, en daarom zijn de steekproeven in deze landen representatief voor burgers die behoren tot wat wij omschrijven als de meer “connected” segmenten van de samenleving. Indien de resultaten niet tot 100 optellen komt dit mogelijk door afronding, meerdere gegeven antwoorden of het weglaten van de categorie ‘weet niet’ of ‘geen mening’. De onzekerheidsmarges lopen uiteen van circa 1% tot 3%. 

Kwalitatieve deel
De kwalitatieve inzichten zoals hier genoemd, zijn gebaseerd op onderzoek onder leden van de Ipsos Online Community. Deze long-term community bestaat uit 736 respondenten. Dit onderzoek is ingevuld door 150 leden tussen 25 en 27 maart 2020. De resultaten zijn indicatief en niet gebaseerd op een nationaal representatieve steekproef.

 

Eerdere artikelen in de serie Politiek met Sjoerd:

Schrijver(s)

  • Sjoerd van Heck Public Affairs, the Netherlands
  • Pauline van der Wel UU, the Netherlands