Politiek met Sjoerd - De coronacrisis en ‘president Rutte’
Publieke opinie wordt soms gezien als een losstaand fenomeen. Iets wat zich ontwikkelt buiten economische en sociale trends, en vooral een product is van zijn eigen historie. Maar context bepaalt publieke opinie. En soms bestaat die context uit een externe schok.
De coronavirus crisis wordt een test om de impact van tamelijk willekeurige ontwikkelingen op publieke opinie en – uiteindelijk – politieke uitkomsten te zien. Met name in de Verenigde Staten, dat in een verkiezingsjaar zit en waar president Trump drastische maatregelen niet schuwt. Maar wellicht ook in Nederland, waar de toespraak van premier Rutte afgelopen maandag direct na afloop als ‘historisch’ werd gezien. Van premier naar president?
‘Rally round the flag’
Het is een bekend fenomeen, dat in de wetenschappelijke literatuur als ‘rally round the flag’ wordt beschreven: in tijden van een intense crisis komen burgers samen en gaan als één achter de politieke leider van dat moment staan.
We hebben het eerder gezien. De ‘job approval’ score van president Bush, een belangrijke indicator in het landschap van politieke peilingen in de Verenigde Staten, schoot omhoog na 11 september. Nadat Bush de natie toesprak op televisie en de oorlog aan het terrorisme verklaarde, noteerde peilingsbureau Gallup de hoogste waarderingsscore voor een president ooit.
Fast forward naar vandaag. Tot nu toe is de waarderingsscore van de huidige president, Trump, stabiel gebleven (op 40% approve en 55% disapprove). Ter vergelijk: in de aanloop naar zijn herverkiezing in 2012 genoot toenmalig president Obama veel hogere approval ratings (ongeveer 10 procentpunt hoger).
Toch zijn Trump’s kansen op een nieuwe termijn niet ongunstig. Dat heeft vooral te maken met de economische voorspoed die de Verenigde Staten de afgelopen jaren kende. Dat, in combinatie met het electorale voordeel waar zittende presidenten sowieso al op kunnen rekenen (zie hier), brengt Trump in een relatief comfortabele positie voor een herverkiezing.
The ‘D-word’
Tenminste, als de economie stand houdt. De paniek over corona lijkt toe te slaan. Wereldwijd houden landen de grenzen dicht. En waar de grenzen nog open staan, vinden veel burgers dat die moeten worden gesloten.
Op de financiële markten wordt inmiddels rekening gehouden met de zwartste scenario’s, waaronder het zogenaamde ‘D-word’ (economische depressie). Die situatie lijkt nog ver weg, hoewel burgers wereldwijd verwachten dat de coronavirus uitbraak een significante impact op hun persoonlijke financiën zal hebben.
Regeringen over de hele wereld kondigen maatregelen af om negatieve economische effecten op te vangen. ‘Onze zakken zijn diep’, zei minister van Financiën Hoekstra, ‘en ik ben bereid ze allemaal te legen’. De vraag is of burgers zijn diepe zakken een afdoende signaal vinden. Wereldwijd neemt de angst over het verlies van banen toe.
En dus is alles nu in beweging. De eerste reacties na de speech van Rutte waren een klassiek voorbeeld van het ‘rally round the flag’ mechanisme. De rijen sloten zich. Er had een ‘staatsman’ gesproken, liet Felix Rottenberg bij DWDD meteen na de speech optekenen. Of dit een blijvende impact zal hebben moet blijken, en veel zal afhangen van het succes van de pogingen om de economie door deze corona-tijden heen te loodsen. Het wordt nog spannend. Voor iedereen, ook voor Rutte en Trump.
Meer informatie
Neem voor meer informatie over dit onderzoek contact op met Sjoerd van Heck ([email protected])
Kijk voor al het onderzoek van Ipsos aangaande het coronavirus op deze site.
Eerdere artikelen in de serie Politiek met Sjoerd:
- Bakfietsen en Rolluiken
- De bezorgde burger bestaat niet
- Zijn er te veel partijen in Nederland?
- Zijn Nederlanders links?
- Politieke partijen in Nederland: eenheidsworst of niet?
- Een politieke generatiekloof?
- ‘De Europese verkiezingen vind ik niet zo relevant’, aldus Rutte
- Baudet, Wilders en de strijd op rechts
- Een verhitte discussie
- De inhoud én de poppetjes
- Het referendum: ja of nee?
- De suikertaks. Een zoet idee?
