93% van de weggebruikers in Europa is bang voor riskant gedrag van anderen

De VINCI Autoroutes Foundation heeft de uitkomsten gepubliceerd van een unieke studie, “Sharing the road”. Net zoals de Responsible Driving Barometer biedt deze door Ipsos uitgevoerde enquête een overzicht van het gedrag van Europeanen bij het omgaan met de verschillende naast elkaar voorkomende vervoerswijzen.

Sharing the road infographic

In Europa staat regelmatig gebruik van actieve vervoerswijzen nog steeds met afstand op de tweede plaats na autogebruik

De auto is en blijft het primaire vervoermiddel in Europa. Voor hun dagelijkse reizen zijn Europeanen echter ook regelmatige gebruikers van actieve manieren. 66% wandelt regelmatig en 22% gebruikt regelmatig de fiets. Nog eens 7% gebruikt een gemotoriseerde tweewieler, 3% een scooter of een hoverboard.
Het zal niet verbazen dat Nederlanders de meest frequente fietsgebruikers zijn (60%), ver voor de Belgen (26%), Polen (25%) en Duitsers (25%). De Fransen staan negende (van de 11 onderzochte Europese landen), iets voor de Britten (8%) en de Spanjaarden (7%).
De Spanjaarden wandelen het meest (77%), de Belgen het minst (51%).

Nog los van de vervoerswijze, wekt het idee om de weg met anderen te delen onrust en spanning

Door de verscheidenheid van transportmiddelen (auto, gemotoriseerde tweewielers, fietsen, PLEV’s – bv. elektrische steppen), wandelen en de wijzigingen in de respectievelijke verhoudingen hier tussen - in een beperkte publieke ruimte - wordt het samengaan tussen de verschillende gebruikers complex en vaak moeilijk.
Een flinke meerderheid van de gebruikers noemt de situatie op de weg bijzonder gespannen.
Zulke angsten kunnen gekoppeld worden aan riskant gedrag van anderen. 93% van hen noemt dit. Meer specifiek:

  • 92% van de automobilisten;
  • 90% van de fietsers;
  • 88% van de motorrijders.

Voetgangers ervaren hinder door de risico’s die andere weggebruikers nemen. Zo is 90% bang dat een automobilist niet stopt terwijl ze over een zebrapad lopen en 63% dat een fiets, scooter of hoverboard hen aanrijdt op de stoep. 
Angst voor agressieve bestuurders van motoren wordt ook geregeld genoemd door alle gebruikers: 84% van de automobilisten, 84% van de motorrijders en 81% van de fietsers. 

Risico’s nemen en zich niet houden aan de basisregels van wegverkeer raken alle gebruikerscategorieën; mannen doorgaans vaker dan vrouwen

Hoewel telefoongebruik wordt gezien als één van de belangrijkste oorzaken van afleiding en het vaak ongelukken veroorzaakt, gebruikt meer dan de helft van de automobilisten, motorrijders en voetgangers hun telefoon tijdens het rijden of wandelen: 

  • 66% van de automobilisten (70% van de mannen, 62% van de vrouwen)
  • 50% van de regelmatige motorrijders
  • 58% van de voetgangers wandelen terwijl ze hun telefoon gebruiken (56% van de mannen, 59% van de vrouwen)
  • 35% van de regelmatige fietsers (36% van de mannen, 33% van de vrouwen.

Voor voetgangers kan het niet stoppen voor een rood stoplicht of het ‘rode mannetje’ fataal zijn, voor jezelf en andere weggebruikers. Toch wordt deze overtreding breed geaccepteerd door zowel automobilisten, fietsers als voetgangers. Bijvoorbeeld:

  • 65% van de automobilisten geeft toe dat ze soms door het gele of rode licht rijden (66% van de mannen, 63% van de vrouwen);
  • 37% van de regelmatige fietsers zegt dat ze dit soms toch doen terwijl verkeersborden aangeven dat het verboden is (41% van de mannen, 34% van de vrouwen);
  • 56% van de voetgangers geeft toe dat ze een zebrapad oversteken terwijl het voetgangerslicht op rood staat (59% van de mannen, 54% van de vrouwen).

 

Bovenop dit gevaarlijke gedrag (verboden door verkeerswetgeving) wordt spanning op de weg ook gekoppeld aan niet-respecteren van ruimtes die zijn bedoeld voor bepaalde gebruikerscategorieën

Stads- en wegenplanning moet ervoor zorgen dat de weg door verschillende soorten vervoer wordt gedeeld, en veranderende soorten mobiliteit vragen om aanpassingen om te voldoen aan nieuwe behoeften. Maar zelfs in een beperkte ruimte moet de nadruk liggen op respecteren van de ruimtes die zijn bedoeld voor bepaalde categorieën kwetsbare gebruikers om hun veiligheid te garanderen. Ruimtegebrek, verkeersdrukte, zorgen om veiligheid ... het zijn allemaal foute “goede redenen” om inbreuk te maken op ruimtes die voor andere weggebruikers zijn ingericht en hen in gevaar kunnen brengen. Elk soort gebruiker heeft zijn eigen “excuus”:

  • Fietsers: 71% zegt dat ze soms op de stoep lopen en 63% van de voetgangers zegt dat ze wel eens zijn geraakt door een fiets, scooter of hoverboard op een stoep;
  • Motorrijders: 64% geeft toe dat ze soms op de stoep parkeren en 56% dat ze stoppen op aanwezige speciale parkeerruimtes. 47% geeft toe dat ze op fietspaden rijden, en 44% op trottoirs;
  • Automobilisten: 36% zegt dat ze soms hun portier openen zonder te kijken of er een fietser nadert. 25% geeft toe dat ze op speciale aanwezige rijstroken rijden. 29% parkeert dubbel en 20% rijdt op busstroken. Ook geeft 17% toe dat ze soms stoppen of parkeren op fietspaden, en 12% dat ze parkeren in ruimtes die zijn gereserveerd voor personen met een handicap, of ruimtes die zijn bedoeld voor elektrische voertuigen. Verder heeft 90% van de voetgangers wel eens te maken gehad met automobilisten die niet stopten wanneer ze zelf al op het zebrapad waren;
  • Voetgangers: 87% geeft toe dat ze soms oversteken op andere plekken dan een speciale oversteekplaats. 

 

Leidt het gebruik van verschillende middelen van vervoer tot meer respect voor andere weggebruikers?

 Een van de voordelen van het gebruik van een verscheidenheid aan middelen van vervoer is dat je je in anderen kunt inleven om hun beperkingen en kwetsbaarheid te begrijpen.  
65% van de weggebruikers gebruikt minstens één andere vervoerswijze dan wandelen - gemotoriseerde tweewielers, fietsen, scooters, etc. - (84% van de Nederlanders, 40% van de Britten). Maar 77% zegt behoedzamer te zijn tegenover andere weggebruikers – ze letten op de dode hoek, respecteren fietspaden en speciale ruimtes voor mensen met een handicap), letten goed op wanneer ze hun portier openen, etc., en 75% zegt dat ze zich beter bewust zijn van de kwetsbaarheid van andere weggebruikers. 
Van de automobilisten die regelmatig een fiets gebruiken zegt 65% dat ze bij een fietsrit beter op moeten letten dan wanneer ze autorijden (69% van de mannen, 60% van de vrouwen). 38% zegt dat ze de verkeersborden beter volgen dan bij het autorijden. 

Specifieke kenmerken van fietsen

In Europa zijn er onder vrouwen iets minder regelmatige fietsers vergeleken met mannen: 20% vs. 24% mannen. Dat verschil geldt ook voor hen die af en toe fietsen: 40% bij de mannen vs. 36% bij de vrouwen. 

 

Gevoel van veiligheid bij het fietsen


Het gevoel van veiligheid bij het fietsen, een belangrijke factor in het stimuleren van mensen om te fietsen, varieert significant tussen de landen. Hoewel gemiddeld 82% van de fietsers in Europa zich veilig voelt wanneer ze zich per fiets verplaatsen zakt dit aandeel van 96% onder de Nederlanders tot 60% onder de Fransen (36 punten lager). Duidelijk is dat de Fransen zich van de 11 onderzochte landen het minst veilig voelen. In dit opzicht wijkt Frankrijk ook af van het Europese gemiddelde omdat er een duidelijk verschil is tussen mannen en vrouwen: hoewel 66% van de Franse mannelijk fietsers zich veilig voelt op de fiets, is slechts 50% van de Franse vrouwelijke fietsers het daarmee eens (83% van de mannen in Europa vs. 81% van de vrouwen).

 

 

Dragen van een helm


Het dragen van een fietshelm voor volwassenen is in geen van de onderzochte landen verplicht, uitgezonderd Spanje, waar het wordt aanbevolen in stedelijke gebieden en het elders verplicht is. 28% van de regelmatige Europese fietsers draagt vaak een helm. Het is geen verrassing dat dit aandeel in Spanje het hoogste is (67%). Het laagste is het in Nederland (5%), gevolgd door België (24%). 

 

 

Dode hoek


In stedelijke gebieden lopen bestuurders van zware voertuigen (vrachtwagens, bussen, touringcars) en fietsers, vooral fietsers, vaak gevaar door een verkeerde inschatting van de dode hoek.
Van de fietsers geeft 46% toe dat ze niet (zeker) weten of ze vanwege hun positie zichtbaar kunnen zijn. Een beter begrip van dit risico door bestuurders en fietsers is daarom noodzakelijk zodat alle partijen hun gedrag aan gaan passen om dit soort ongelukken (met vaak ernstige gevolgen) te voorkomen.

 

Over de VINCI Autoroutes Foundation
De VINCI Autoroutes Foundation is opgericht in februari 2011 en is een laboratorium, observatorium en een informatiebron specifiek gericht op aanpassing van rijgedrag. Met als primaire focus op verbetering van veiligheid op de weg, stelt het zich tot doel verantwoordelijk gedrag op de weg te bevorderen en heeft het in 2018 zijn actieterrein uitgebreid naar het nemen van maatregelen op het gebied van milieu en voorlichting (“verantwoordelijk gedrag”). 
_______________________________________

Over deze studie

Voor het uitvoeren van de Responsible Driving Barometer enquête, van 5 tot 31 maart 2022, heeft Ipsos een online-studie gehouden onder 12.400 personen van 16 en ouder, onder wie 2.400 Fransen en ten minste 1.000 personen in elk van de andere 10 onderzochte landen. De representativiteit van de steekproef is gewaarborgd door het hanteren van quota.
 

 

Maatschappij